Η 14η Μουσική Συνάντηση Λαϊκών Πνευστών Αιγαίου στην Ικαρία

Σεπ 2016 
 

Από τις 9 έως τις 11 Σεπτεμβρίου 2016 πραγματοποιήθηκε στην Ικαρία η 14η Μουσική Συνάντηση Λαϊκών Πνευστών Αιγαίου και είχα την χαρά να την παρακολουθήσω, όπως άλλωστε και έναν σημαντικό αριθμό από άλλες παλαιότερες.
Ξεκινώντας το 2002 από την πρωτοπόρα σ’ αυτόν τον τομέα Τζιά, σε παγκυκλαδικό επίπεδο οι Μουσικές Συναντήσεις επεκτάθηκαν στη συνέχεια στο Νότιο Αιγαίο και τώρα απέκτησαν πλέον παναιγαιακό χαρακτήρα, συμπληρώνοντας 14 χρόνια παρουσίας ως ένας καταξιωμένος θεσμός κι ένα σημαντικό πολιτιστικό γεγονός.

Στόχος των Συναντήσεων είναι να εντοπίσουν, να καταγράψουν και ν’ αναδείξουν τους λαϊκούς οργανοπαίκτες του Αιγαίου που παίζουν τα παραδοσιακά πνευστά (τσαμπούνα και σουραύλι), λαϊκά όργανα με μακραίωνη παρουσία στο Αρχιπέλαγος ήδη από την προϊστορική εποχή του Κυκλαδικού Πολιτισμού, που άλλωστε ενώ θεωρείται ότι αποτελούν τη μήτρα της νησιωτικής μουσικής παράδοσης – πάνω στους σκοπούς τους ακούμπησαν οι σκοποί του βιολιού – απειλούνται με εξαφάνιση, λόγω της επικράτησης του βιολιού και του μοντέρνου «νησιώτικου» ρεπερτορίου.
Για πολλούς η τσαμπούνα είναι ένα όργανο άγνωστο, σε πολλούς ακόμα φαίνεται κουραστική κι ο ήχος της μονότονονος. Ας εξηγηθούμε λοιπόν:
Η τσαμπούνα και το τουμπάκι δεν είναι όργανα μουσικής δωματίου, ούτε θα τα ακούσουμε σε συναυλιακούς χώρους. Η τσαμπούνα και το τουμπάκι δεν έχουν πλούσια μουσική γκάμα, ούτε θα μας εντυπωσιάσουν με τις απεριόριστες εκφραστικές τους δυνατότητες. Τουναντίον, όλη η μουσική που ξεχύνεται απ’ αυτά θα στηριχθεί στις πέντε νότες, τις πέντε τρύπες του καλαμιού. Απ’ αυτές τις τρύπες, αλλά και από το ρυθμικό κτύπημα του τουμπελεκιού, θα βγούν οι ήχοι που θα ξεσηκώσουν τον κόσμο για το γλέντι και το ξεφάντωμα.
Μόνο αν χορέψει κανείς και σεληνιασθεί με τους ήχους της, γνωρίσει συναναστραφεί με τους οργανοπαίκτες της θα αντιληφθεί ότι η τσαμπούνα δεν παράγει μόνο μουσικούς ήχους. Η τσαμπούνα είναι ένα σύμβολο. Το αρχέγονο αυτό μουσικό όργανο των κτηνοτρόφων (γιατί αυτοί το παίζαν με τις ώρες καθώς βόσκαν τα προβατά τους) είναι το σύμβολο της διονυσιακής ζωής.
Κανείς τσαμπουνιέρης δεν είναι επαγγελματίας μουσικός. Όλοι τους είναι άνθρωποι της βιοπάλης, οι περισσότεροι ζουν στη φύση, αγρότες, κτηνοτρόφοι, που διακρίνονται για τη μεγαλοκαρδία τους, τη θυμοσοφία τους και την κριτική τους στάση απέναντι στη σύγχρονη καταναλωτική κοινωνία.

Έτσι, οι «Μουσικές Συναντήσεις» επιδιώκουν να φέρουν σε επικοινωνία τους οργανοπαίκτες-θεματοφύλακες του παραδοσιακού ύφους και ήθους των νησιών, να τους δώσουν την ευκαιρία ν’ ανταλλάξουν γνώσεις και εμπειρίες και ν’ αποκτήσουν κίνητρα για τη διάδοση και συνέχιση της μουσικής τους κληρονομιάς, περνώντας τη σκυτάλη στις νεότερες γενιές. Οι νέοι μουσικοί έχουν την ευκαιρία να ακούσουν τους παλαιότερους, να μαθητεύσουν κοντά τους και να μυηθούν στην αυθεντική μουσική παράδοση του Αιγαίου.
Στην Ικαρία συμμετείχαν 150 μουσικοί από 14 νησιά του Αιγαίου: τις Κυκλάδες (Άνδρος, Αντίπαρος, Κέα, Κύθνος, Μύκονος, Νάξος, Πάρος, Σαντορίνη, Σέριφος, Σύρος), τα Δωδεκάνησα (Κάλυμνος, Λέρος) και από το Ανατολικό Αιγαίο (Σάμος, Ικαρία).
Την πολυπληθή παρέα όπου πρωταγωνίστησαν οι μεγάλες μορφές των βετεράνων Μυκονιατών Κουκά, Μπαμπέλη και Καντενάσου, των Ναξιωτών Ψαροστέφανου και όπου έλαμψε η αποκαλυπτική παρουσία της μικρής Κατερίνας Γρατσία, συμπληρώνουν νέοι μουσικοί από την Αθήνα, μαζί με τους μουσικολόγους, τους φοιτητές και τους τεχνικούς που παρακολουθούν και καταγράφουν τις Συναντήσεις, με την πολύπλευρη συμβολή του Σωματείου Φίλων του Μουσείου Ελληνικών Λαϊκών Οργάνων Φοίβου Ανωγειανάκη (το οποίο συμμετέχει στη διοργάνωση ήδη από την 1η Συνάντηση του 2002) και την επιστημονική υποστήριξη του Τομέα Εθνομουσικολογίας του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε καταγραφή της Συνάντησης από την τηλεοπτική εκπομπή της ΕΡΤ1 «Το Αλάτι της Γης».
Εκτός των μουσικών συνάξεων που έγιναν στον Εύδηλο, στον Άγιο Κήρυκο, στην Παναγιά και στο Μονοκάμπι, όπου εκεί όλοι οι μουσικοί παρουσίασαν χαρακτηριστικά κομμάτια του τόπου τους, τεθήκαν θέματα συγκρότησης της πολιτιστικής τους κοινότητας, της επιβίωσης του θεσμού και γινήκαν ενδιαφέρουσες εισηγήσεις και προτάσεις των θεωρητικών του κινήματος, όπως η δημιουργία ενός διαδυκτιακού τόπου και κύρια τέθηκε το θέμα της ενίσχυσης της προσπάθειας, του Υπουργείου Πολιτισμού να εντάξει τα λαϊκά πνευστά του Αιγαίου στον κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ουνέσκο!

Το σημαντικότερο, κατά τη γνώμη μου συμπέρασμα από την Ικαρία , ήταν το κλίμα της συνάντησης. Ένα δαιμονισμένο κλίμα ενθουσιασμού και ευδαιμονίας. Ένα μελίσσι ανθρώπων που από τα χαραμάτα, με τον πρωϊνό καφέ, στο πούλμαν, στο καφενείο, στην ταβέρνα, στο βαπόρι – στα σαλόνια ή στο κατάστρωμα – μέχρι τις μεταμεσονύχτιες ώρες να μην σταματά να τραγουδά και να χορεύει αδιάκοπα
Η αλήθεια είναι ότι όλο αυτό το «κίνημα της τσαμπούνας» ξεκίνησε από το πουθενά πριν 15 χρόνια, και χάρις στην αδιάκοπη, επίμονη και συστηματική δουλειά του Τάσου Αναστασίου, από την Περιφέρεια Νοτ. Αιγαίου, έδωσε μία απίστευτη ώθηση στο όργανο. Πόσοι και πόσοι κτηνοτρόφοι δεν βγάλαν από τα μπαούλα τους διπλωμένες τσαμπούνες και άρχισαν να παίζουν τους λησμονησμένους σκοπούς του τόπου τους. Πόσοι και πόσοι δεν ταξίδευσαν στις συναντήσεις αυτές και δεν γνώρισαν άλλους συνάδελφους και είδαν με μεγάλη έκπληξη να παίζουν ίδια κομμάτια με άλλους σκοπούς και ρυθμούς. Απαξάπαντες όμως με το ίδιο μεράκι και καϋμό. Να ξαναζωντανέψουν οι μουσικές της τσαμπούνας. Και πόσοι πιτσιρικάδες άρχισαν να νιώθουν περήφανα για το «ζώο» που βαστούσαν στα χέρια τους. (Ως γνωστόν, ο ασκός της τσαμπούνας φτιάχνεται από το δέρμα ενός μικρού εριφιού).
Νομίζω ότι το κλίμα της συνάντησης διατυπώθηκε από τους ίδιους τους μουσικούς:
«Τόσα χρόνια δεν γνωρίζαμε τα άλλα Kυκλαδονήσια. Τώρα τα γνωρίσαμε, τώρα που μάθαμε και αγαπήσαμε τους σκοπούς, τα τραγούδια και τους ανθρώπους της. Με την τσαμπούνα γινήκαμε όλοι μια οικογένεια και περιμένουμε πώς και πώς τις συναντήσεις αυτές για να ξαναβρεθούμε πάλι όλοι μαζί».
Και ο Ναξιώτης Ψαροστέφανος από το Φιλώτι συμπληρώνει στο ίδιο πνεύμα με το κοτσάκι του (αυτοσχέδια μαντινάδα):

με τη τζαμπούνα και το τουμπί,
οι Κυκλάδες πάλι βρεθήκανε μαζί

READ MORE:
http://www.greekgastronomyguide.gr/mousiki-sinantisi-pneuston-ikaria-2016/

IkariaDance Project 2016

IkariaDance 2016 (21-29.08.2016)

Ο ελληνικός πολιτισμός ταξιδεύει στον κόσμο μέσω των ανθρώπων που τον ζουν, τον αγαπούν και τον κάνουν και δικό τους τρόπο ζωής. Φέτος, για 12^η συνεχή χρονιά , στo IkariaDance Project προσπαθήσαμε να φέρουμε τους συμμετέχοντες σε επαφή με τον ελληνικό λαϊκό πολιτισμό μέσα από εργαστήρια ελληνικού χορού, ελληνικής γλώσσας και γενικά ελληνικού πολιτισμού. Στην Ικαρία αντάμωσε μια μεγάλη χορευτική παρέα με 70 φίλους, χορευτές και δασκάλους ελληνικού χορού από πολλές χώρες, όπως Γαλλία, Βέλγιο, Ισπανία, Ιταλία, Αγγλία, Η.Π.Α, Νορβηγία, Φινλανδία, Ισραήλ, Γερμανία και Ελλάδα.

Το καινοτόμο πρόγραμμα πολιτιστικού τουρισμού στηρίζεται από εθελοντές χορευτές, δασκάλους χορού, φιλολόγους, μουσικούς, τραγουδιστές και γενικά ανθρώπους από που ασχολούνται ενεργά με τον ελληνικό πολιτισμό. Παράλληλα στηρίζεται από φορείς του τοπικού τουρισμού όπως το πρακτορείο Ikaria Holidays και το ξενοδοχείο Cavos Bay Hotel που παρέχει τους χώρους όπου γίνονται τα εργαστήρια. Κάθε μέρα οι συμμετέχοντες εκπαιδεύονται στα εργαστήρια χορού, στο εργαστήρι τραγουδιού και κρουστών και στο εργαστήρι ελληνικής γλώσσας. Κάθε βράδυ διοργανώνονται γλέντια με ντόπιους μουσικούς ή συμμετέχουμε σε τοπικά πανηγύρια, και μία μέρα πραγματοποιούμε ημερήσια εκδρομή για να δούμε από κοντά τη φύση της Ικαρίας, τα αξιοθέατά της και κυρίως να γνωρίσουμε Καριώτες φίλους στον τόπο ζωής και εργασίας τους.

Με καλεσμένους αξιόλογους δασκάλους και ερευνητές του χορού και του λαϊκού πολιτισμού που μας μύησαν στις χορευτικές παραδόσεις των περιοχών, όπου έχουν πραγματοποιήσει την έρευνά τους: τον Χρήστο Θεολόγο για τη Μ. Ασία, τη Χριστιάνα Κατσαρού για την Ικαρία, τον Ευθύμιο Ευαγγέλου για τη Σάμο, τον Νίκο Κουφάκη για την Κρήτη και τον Βαγγέλη Τσαρουχά για την Αρκαδία Πελοποννήσου και την Άνδρο. Με την εξαιρετική τραγουδίστρια Καίτη Κουλλιά να μας μαγεύει στο εργαστήρι τραγουδιού και στις μουσικές μας βραδιές. Με τον Δημήτρη Σπανό και τη Χριστίνα Κουτσιαύτη να μας μυούν στα μυστικά της καριώτικης τσαμπουνοφυλάκας και άλλων παλιών οργάνων του νησιού. Με εξαίρετους μουσικούς που στα γλέντια μάς ταξίδεψαν σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας, τον Λευτέρη Πούλη, τον Γιάννη Λούκο, τον Aλέξανδρο Σπίτσινγκ, τη Μαρία Παντελάκη, τον Σταύρο Νικολαϊδη, τον Νώντα Βαλσαμή, τον Νίκο Κόχυλα, τον Γιώργο Στρούπα και τις κομπανίες τους. 

Με μια καταπληκτική παρέα από χορευτές και μουσικούς του συλλόγου Εργαστηρίου Τέχνης και Πολιτισμού που πλαισίωσαν το Project: τον Βασίλη Σκλαπάνη, τη Μαρία Λαμπροπούλου, τον Στέλιο Γιαννουσόπουλο, τον Νίκο Πολίτη, τη Βάσια Παπαγεωργίου, τη Βάλια Παπαγιάννη, τον Βαγγέλη Φραντζή, την Εμμανουέλα Καββαδά, τον Παναγιώτη Παγκράτη, τον Ανδρέα Αγουρόπουλο, τον Χριστόδουλο Λικουρίνου, τη Δήμητρα Καραχρήστου.

Με φίλους από την Ικαρία που πάντα με τη φιλοξενία τους και την υποστήριξή τους φέρνουν τους ξένους φίλους μας σε ουσιαστική επαφή με την καριώτικη κουλτούρα: τον Νίκο Κούβαρη, την Άντα Καρούτσου, την Ειρήνη Τσαπαλιάρη, την Ελένη Τσιώλη, τη Δέσποινα Τσαγκά, την Ελευθερία Κανέτη, την οικογένεια Τσαντίρη και τόσους άλλους.

Με τις φιλολόγους που συντόνισαν παράλληλα το Εργαστήρι – Καφενείο Ελληνικής Γλώσσας (www.ikariagreeklanguage.gr) , ώστε να έρθουν οι ξενόγλωσσοι φίλοι μας σε επαφή με την ελληνική γλώσσα μέσω συζητήσεων και παιχνιδιών: τη Χριστιάνα Κατσαρού, τη Ρωξάνη Αντωνιάδου, την Εύα Χριστοδούλου, την Αυγή Παύλου, τη Μαρία Σπανού, τη Layla Luffman και την Κυριακή Ιατροπούλη. 

 

Και πάντα με την ηθική και υλική υποστήριξη του Δημήτρη και της Αντιγόνης Ρήγα, της Δέσποινας Χρούση και της Μαρίνας Τυψίου από το Cavos Bay Hotel καθώς και του Δημήτρη Μελή (Ikaria Holidays) που επιμελείται τη διοργάνωση και εμψύχωση της προσπάθειας. 

Με μια ζεστή αγκαλιά και ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους όσους βοήθησαν εθελοντικά να κάνουμε αυτό το ταξίδι στον χορό, τη μουσική, τον λαϊκό μας πολιτισμό, την ελληνική γλώσσα, την καριώτικη κουλτούρα αλλά και τις κουλτούρες όλων μας...

Με ένα καράβι φύγαμε και επιστρέψαμε στις χώρες μας με την ψυχή μας να χορεύει καριώτικο... Με το ίδιο καράβι θα γυρίσουμε και του χρόνου. Καλή αντάμωση.

Η παρέα του IkariaDance Project

www.ikariadance.blogspot.gr

"IKARIA" ... like "UTOPIA"

A video for IkariaDance Easter 2016 by Helge

A wonderful video made by Helge for IkariaDance Project during Easter 2016!
Thank you Helge and Reidun!

Easter IkariaDance and Culture 2016 - a slideshow

A slideshow with memories of precious moments we shared in Easter IkariaDance and Culture Project 2016 (April 30 - May 7)
Easter for Greeks is a meeting with our deep nature of spiritual freedom. This can be done through true relationships with other people. And this is what we tried to do together with wonderful people from different countries during this Easter 2016. (France, Germany, Belgium, Spain, Norway, Holland, Greece) Thank you from our hearts for these precious moments.
We thank warmly our dance teachers Christos Thelologos, Makis Evangelou and Christiana Katsarou for their work to animate the dance cultures of the three regions they taught (Asia Minor - Chios, Samos, Ikaria). The IkariaDance team with Maria Lambropoulou, Vasilis Sklapanis, Stelios Yanousopoulos, Nikos Kouvaris, Valia Papagianni, Annick VanSteerteghem, Emmanuela Kavvada, Filippos Pyrgiotis for the hard work and good spirit. The language teacher Roxani Antoniadou from the Ikaria Greek Language Program who helped the Greek language workshop (www.ikariagreeklanguage.gr). The associations Etepo (www.etepo.gr) and CHOROS (www.choros-samos.webnode.gr) for their kind support  in all aspects. Cavos Bay hotel directors and staff for their hospitalily (www.cavosbay.com.gr) and Ikaria Holidays agency for the organisation and the transfers. (ikaria-holidays.com) And our friends from Ikaria who always show their love and hospitality and share with people from other countries their passion for music, dance, traditions and customs and generally life in Ikaria as it is, with real people, without a "fake" touristic make-up. We thank especially the families of Ada Karoutsou, Irini Tsapaliari, Irini Mavrogiorgi, Popi Karnava, Eleftheria Kaneti, Evgenia Tsandiri, Despoina Tsanga and the associations of Christos Rachon and Agios Polykarpos who are always welcoming and encouraging.
For us this is what it is all about, true feelings with true people traveling and meeting each other, sharing their passion for Greek language and culture, for Greek dance and music, for Greek peoples' stories. The real ones.

Christiana Katsarou
Project coordinator - Language and dance teacher

Easter IkariaDance 2016 - wonderful memories

IkariaDance Easter Project 2016 took place in Ikaria during the Greek Easter, during which we shared some wonderful moments with the participants. Some first photos from our dance and culture workshops!

For more photos, see here

Ikaria in Navarra - H Ικαρία στη Ναβάρρα

Ο Καριώτικος ... στη χώρα των Βάσκων!

Το περασμένο σαββατοκύριακο πήγαμε στην Ναβάρρα, στην Παμπλόνα, σε ένα σεμινάριο χορών διοργανωμένο από τον φιλελληνικό σύλλογο Ainara (που σημαίνει "Χελιδόνια"...) Οι πρωτεργάτριες στον σύλλογο, η Yolanda και η Sorne, με πολύ καλή γνώση της ελληνικής γλώσσας και των ελληνικών χορών μάς γνώρισαν  φίλους Ισπανούς με τους οποίους μοιραζόμαστε το ίδιο πάθος:  την ελληνική παραδοσιακή μουσική και τους χορούς!

 Μιλήσαμε πολύ για την Ικαρία και τη λαογραφία της και χορέψαμε φυσικά τους χορούς της καθώς και χορούς από άλλα νησιά. Καλή αντάμωση με αυτή την ωραία χορευτική παρέα! 
Χριστιάνα Κατσαρού

Kariotikos... in the Basque country!
Last weekend we visited Navarra, Pamplona for a wonderful dance seminar organised by the philellenic association Ainara, meaning "Les hirondelles". The leading ladies of the association, Yolanda and Sorne, mastering exceptionally the greek language and with a deep knowledge over greek dances, introduced to us friends from all over Spain sharing the same passion, greek traditional music and dancing!
We talked about Ikaria and its traditional feast life and of course danced its dances, Kariotikos, Sirtos etc. as well as dances from other islands.
May we meet all again with all those special dancing friends!
Christiana Katsarou